ნინო ხარატიშვილის ლიტერატურული უკონტროლობა

„იმ დღეებში ყველაფერი უსაზღვრო იყო _ სიხარულიც, მღელვარებაც, სიცოცხლის ხალისიც და მძიმე ნაღველიც. თავად ქვეყანა იყო ასეთი, დაუფიქრებლად ფლანგავდა სიყვარულს, ფულს, რომელიც არავის გააჩნდა, სითბოს, ყველაფერს, რაც აკლდა და როგორც კი უჩნდებოდა, მაშინვე გასცემდა, საჩუქრად არიგებდა, ხარჯავდა. იქ არაფერი უჩერდებოდათ დიდხანს.“

ნინო ხარატიშვილის „ჩემი საყვარელი ორეული“ 2011 წელს დამოუკიდებელი გერმანული გამომცემლობების პრიზით დაჯილდოვდა. წარმატებული იყო ავტორის სადებიუტო რომანი „ჟუჟაც.“ ბოლო ნამუშევარმა – 1200-გვერდიანმა რომანმა „მერვე სიცოცხლემ“ კი ქართველ ავტორს გერმანიაში კიდევ უფრო დიდი წარმატება მოუტანა. ნინო გერმანულად წერს, მისი რომანები ქართულად ითარგმნება და მკითხველი მის ყოველ მომდევნო ნამუშევარს ორივე ქვეყანაში თანაბარი ინტერესით ელოდება. არანაკლებ წარმატებულია მისი სცენარებიც. ქართველი ავტორი იმ გამონაკლისთა შორისაა, ვისთვისაც ლიტერატურა, თვითგამოხატვის საშუალებასთან ერთად, ძირითადი სამსახურიცაა და შემოსავლის წყაროც. თავადვე აღნიშნავს, რომ მისი კოლეგების უმრავლესობას, ლიტერატურული საქმიანობის პარალელურად, როგორც წესი, საარსებო სახსრების მოსაპოვებლად სხვა სამუშაოს შესრულებაც უწევს. ნინო იმ იღბლიანთა შორისაა, ვინც ევროპაში პრაქტიკულად უპრეცედენტო წარმატებით იდგმება, იბეჭდება და იყიდება კიდეც.

– გერმანია რატომ აირჩიეთ?

– ბავშვობიდან ვსწავლობდი გერმანულს, მეექვსე სკოლაში დავდიოდი, რომელიც ცოტათი ალტერნატიული ფორმატის გამო მოსწონდათ ჩემს ოჯახში. გერმანოფილებით ვიყავი გარემოცული, იმიტომ, რომ ეს სკოლა გერმანისტების დაარსებული იყო. მერე, სრულიად შემთხვევით, ისე მოხდა, რომ დედაჩემი გერმანიაში წავიდა სამუშაოდ და მეც წამიყვანა ორი წლით. მეშვიდე-მერვე კლასებში გერმანიის სკოლაში ვსწავლობდი, ენაც იქ დავხვეწე. შემდეგ თბილისში დავბრუნდი, სკოლა აქ დავამთავრე და 20 წლის ასაკში, უკვე სრულიად გაცნობიერებულად, ისევ წავედი გერმანიაში. ჰამბურგის თეატრის აკადემია დავამთავრე დრამის რეჟისურის განხრით. გეგმაში მქონდა, რომ ოთხ წელიწადში ისევ თბილისში დავბრუნებულიყავი, მაგრამ მერე ყველაფერი სხვანაირად წავიდა. დედაც დღემდე იქაა, ოღონდ სხვადასხვა ქალაქში ვართ.

– დღეს გერმანელი უფრო ხართ თუ ქართველი?

– არ ვიცი, მაგის გარკვევაში ვარ რამდენი წელია უკვე. ნაზავი ვარ, ალბათ. აქ რომ ვარ, ცოტა გერმანელად ვგრძნობ თავს, იქ რომ ვარ – ძალიან ქართველად. რაღაც მიქსია. მაგრამ ეს, დარწმუნებული ვარ, ყველა ადამიანს ემართება, ვინც ემიგრაციაში მიდის.

– ხშირად ჩამოდიხართ?

– კი, შეძლებისდაგვარად. მინიმუმ წელიწადში ერთხელ, ხანდახან _ ორჯერ. სამომავლოდ, მინდა, უფრო მეტი დრო გავატარო ხოლმე აქ.

– ნოსტალგია თუ გაქვთ?

– კი, ადამიანები მენატრება, პირველ რიგში – მეგობრები, ოჯახის წევრები, რაღაც ადგილები. ახლა, ინტერნეტისა და სოციალური ქსელების წყალობით, კომუნიკაცია, რა თქმა უნდა, ბევრად გაიოლებულია. შორიდან, მაგრამ მაინც ვადევნებ თვალს, რა ხდება არამარტო აქაურების პირად სივრცეში, არამედ საზოგადოებრივ ცხოვრებაშიც. ადრე, მახსოვს, დიდი ცერემონია იყო კვირაში ერთხელ სახლში დარეკვა.

– წლების წინ წარმოგედგინათ, რა საქმით იქნებოდით დაკავებული მომავალში?

– მაგ მხრივ ნამდვილად გამიმართლა, იმიტომ, რომ ძალიან პატარა ასაკიდანვე ვიცოდი, რაც მინდოდა და არასდროს მესმოდა, რატომ უნდა გამეგრძელებინა მოდის გამო სწავლა თუნდაც საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტზე, სადაც ნახევარმა ჩემმა სკოლამ ჩააბარა. რა თქმა უნდა, ცოტა პრობლემური იყო ის, რომ ვიცოდი, იმ სფეროთი, რომელიც პროფესიად მინდოდა, ფინანსურად თავის რჩენა შეიძლებოდა გამჭირვებოდა, მაგრამ რაღაცნაირად მივენდე ჩემს ბედს. დედაჩემი ძალიან სკეპტიკურად უყურებდა ამ საკითხს, მისთვის მნიშვნელოვანი იყო, რომ დამოუკიდებელი ვყოფილიყავი, თავი თვითონ გამეტანა. ასე გამზარდა და ბავშვობიდან ამას მიჩიჩინებდა. დღეს, რა თქმა უნდა, ძალიან ამაყობს და უხარია.

– რა ასაკიდან წერთ?

– თინეიჯერობიდან, 13-14 წლიდან, თუმცა, რასაკვირველია, ეს პირველი ნაბიჯები ძალიან სამოყვარულო და ბავშვური იყო. მეექვსე სკოლაში თეატრალური დასი გვყავდა, რომლისთვისაც ქართულად და გერმანულად პიესებს ვწერდი. მერე ამ პიესებს სამოყვარულო დონეზე ვდგამდით ბებიების ტანსაცმლით, ჩვენი მოტანილი დეკორაციებით. ძალიან მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო, რადგან ზუსტად ეს ფაზა დამეხმარა იმის გარკვევაში, რომ ნამდვილად ამ საქმეს მინდოდა გავყოლოდი.

– ის მომენტი თუ გახსოვთ, როცა მიხვდით, რომ წერა თქვენი ცხოვრების მთავარი საქმე გინდოდათ ყოფილიყო?

– იცით როგორ იყო? სულ ვწერდი და ეს რაღაცნაირად აუცილებელი იყო ჩემთვის. ცნობიერად, რაც ჩამოვყალიბდი, არასდროს დამისვამს კითხვა, რატომ ვაკეთებ ამას. ჩემი ცხოვრების ისეთივე ნაწილი იყო, როგორიც, მაგალითად, ის, რომ ყავისფერი თვალი გაქვს. მე მჭირდებოდა, პირველ რიგში. შემდეგი ნაბიჯი იყო ამის საჯაროდ გატანა. იმის გარანტია, რომ ის, რასაც ვწერდი, სხვასაც მოეწონებოდა, დაიბეჭდებოდა და სხვაც წაიკითხავდა, არ ყოფილა, რა თქმა უნდა.

– პირველად რა დაბეჭდეთ?

– სტუდენტური პიესა დავდგი, „ცეტი“ ჰქვია. მერე რაღაც ფესტივალებზე მიგვიწვიეს და იქ გამომეხმაურა დრამის გამომცემლობა. ამან მომცა სტიმული, რომ ის, რასაც ვწერ, სხვასაც აინტერესებს და მარტო ჩემთვის და უჯრისთვის არაა. თუმცა მაინც ბევრი სირთულე გამოვიარე, თუნდაც გამომცემლობის პოვნის თვალსაზრისით. მიუხედავად იმისა, რომ დრამის გამომცემლობა თვითონ დაინტერესდა და ჩემი პიესები უკვე იბეჭდებოდა, ამან საერთოდ არ შემიწყო ხელი რომანის გამოცემაში. 3 წელი ვუმტვრიე კარი გამომცემლობას, „ჟუჟა“ რომ წაეკითხა.

– წერის პარალელურად, მუშაობთ სადმე?

– სტუდენტობის ასაკში სულ ვმუშაობდი. ის, რომ დღეს წერით ვცხოვრობ და თავს ამით ვინახავ, ძალიან დიდი ფუფუნებაა, რაც ბევრ გერმანელ ავტორსაც არ აქვს. დანამდვილებით ვიცი, რომ ძალიან მადლიერი უნდა ვიყო ამის გამო. ეს არ არის ჩვეულებრივი მოვლენა, ბევრ ჩემს კოლეგას უწევს დამატებითი სამუშაოს შესრულება. მე მაქვს იმის ფუფუნება, რომ ვაკეთო ის, რაც მიყვარს, ანუ ვწერო.

– გაყიდული წიგნების რაოდენობა განსაზღვრავს შემოსავალს?

– რომანის წერა ძალიან არადემოკრატიულია, რამდენადაც წერის პროცესში არავინ არაფერს გიხდის. ავანსით შეგიძლია ისარგებლო მაშინ, როდესაც შენს სახელს ასე თუ ისე უკვე იცნობენ, თავიდან კი ფულს არავინ მოგცემს _ ვერ გარისკავს, იქედან გამომდინარე, რომ არავინ იცის, რა გამოვა. მე უკვე მაქვს იმის შესაძლებლობა, რომ ავანსით ვისარგებლო. ზოგადად, გერმანიაში გარემო ძალიან გიწყობს ხელს მუშაობაში. არის სტიპენდიები, სივრცეები, სადაც ფულს გიხდიან იმაში, რომ შენ იქ წერო. ანაზღაურებას ვიღებ ასევე შეკვეთებში, პიესებში, რომლებსაც თეატრს ვუწერ. როცა პიესა იდგმება, იქედან გარკვეული პროცენტი მეკუთვნის და, ასევე, რა თქმა უნდა, რეჟისურიდან. მაინც ჩემი მთავარი შემოსავალი წერიდანაა, დამატებით ერთ-ორ სპექტაკლს თუ დავდგამ წელიწადში.

– რუტინული ხასიათი აქვს წერას? აუცილებელია გარკვეული სახის თვითორგანიზება თქვენთვის?

– კი, აუცილებელია გარკვეული რუტინა. ახლა, მაგალითად, არ ვმუშაობ, იმიტომ, რომ პატარა ბავშვი მყავს და პაუზის გაკეთება მომიწია. მაგრამ როგორც კი წერას ვიწყებ, აქტიურად ვიწყებ. რუტინის გარეშე არ შეიძლება, რაღაც სტრუქტურაა საჭირო. როგორც კი ჩერდები, ვარდები ამ რუტინიდან.

– კონკრეტული გარემო გჭირდებათ სამუშაოდ?

– ახლა ბავშვის გამო, ალბათ, ვეღარ მოვახერხებ, ექვსი თვის ხდება, მაგრამ საღამოს და ღამით მუშაობა მიყვარს. მთელი ღამეც მიწერია. ამ დროს სიწყნარეა, ტელეფონი არ რეკავს, კონცენტრირებული გარემოა. ბოლო რომანზე ოთხი წლის განმავლობაში ვმუშაობდი და აქედან ბოლო ორ წელიწადს ყოველდღე ვწერდი. დღისით ბიბლიოთეკაში ან არქივში ვიყავი, საღამოს საწერად ვჯდებოდი. თუმცა ეს მაინც გამონაკლისი პროექტია, იმიტომ, რომ ასეთი მოცულობის აქამდე არაფერი დამიწერია და არც ვიცი, კიდევ დავწერ თუ არა. მხოლოდ სიწყნარე მჭირდება, სხვა არაფერი და შეიძლება ვიღაც მოვკლა, თუ წერა მაქვს დაწყებული, შემომივარდა და მკითხა, მაგალითად, მარილი სად არის. ძალიან რთულია განწყობის შექმნა, კონცენტრირება გჭირდება, უნდა გათიშო ძალიან ბევრი ფაქტორი, რომ მუშაობა შეძლო.

– რაიმე სახის დედლაინი გაქვთ ხოლმე რომანზე მუშაობისას?

– ზოგიერთ ავტორს სჭირდება დედლაინი, თითის ქნევის მომენტი დისციპლინისთვის. ამ პროცესში ხშირ შემთხვევაში აგენტიცაა ჩართული, რომელიც გამომცემლობასა და ავტორს შორის ერთგვარი შუამავალია და ამაში გარკვეულ პროცენტს იღებს. რა თქმა უნდა, ყველა მობილიზებულია იმისთვის, რომ შენ დროულად გააკეთო შენი საქმე. მაგრამ მე, მაგალითად, ყველა გაფრთხილებული მყავს, რომ ჩემზე ზეწოლა საპირისპიროდ მოქმედებს. აბსოლუტურად ვერაფერს დავწერ, თუ იქ სადმე ვინმე დგას და თითს მიქნევს, აბა, ახლა დროზეო. გამორიცხულია! მე რომ ახლა იმაზე ვიფიქრო, რომ ტექსტი მაქვს ჩასაბარებელი, ალბათ, ვერაფერს გავაკეთებ. თუ მაგაზე არ ვიფიქრებ, შეიძლება დროზე ადრეც დავამთავრო.

– სიზარმაცის მომენტები გაქვთ ხოლმე?

– კი, როგორ არა. ხან მეგობარი დარეკავს, რაღაცაზე ყურადღებას გადაიტან, მაგრამ წლების განმავლობაში გამოიმუშავებ კონცენტრირების რაღაც მექანიზმს. ყველას თავისი სტრუქტურა აქვს _ ზოგს ასე სჭირდება, ზოგს _ ისე, ზოგი დილით წერს, ზოგი _ საღამოს, ზოგი იკეტება, თავს იზოლაციაში აქცევს, ზოგი _ პირიქით. მაგრამ აბსოლუტურად გამომუშავებადია ეს თვითდისციპლინა, აბა, ისე არ გამოვა, რომ დაჯდე და მუზას დაელოდო.

– ზოგადად, მუზას ელოდებით?

– მე ველოდები იდეას და, რა თქმა უნდა, იმას, რომ ეს იდეა მომწიფდეს. ხანდახან არის, რომ რაღაც იდეა მაქვს, მაგრამ ვერ ვხვდები, რა არის ეს, რატომ. იდეა უნდა მომწიფდეს, ჩამოყალიბდეს და რაღაც ჩონჩხი უნდა არსებობდეს, სანამ წერას დაიწყებ. მუშაობის დაწყებამდე ბევრს ვკითხულობ ხოლმე, _ ერთგვარი ინსპირაციაა, _ თუ კარგი წიგნია, მე თვითონაც მინდება წერა.

– წერის პროცესში შეიძლება, რომ ვინმეს აზრი ან რჩევა ჰკითხოთ?

– არა, ყოველთვის წარმოუდგენელი მეჩვენებოდა, რომ ეს პროცესი ვინმესთვის ხილული გამეხადა. წერა იმდენად ინტიმური და ფაქიზი პროცესია, რომ უცნაური იქნება ვინმეს უთხრა, მოდი, შენი აზრი მითხარი და ამაზე ვილაპარაკოთო. ვერ წარმომიდგენია, რომ უახლოეს ადამიანსაც კი თვითონ იმ პროცესში რამე გავუზიარო, იმიტომ, რომ მე თვითონაც ძიებაში ვარ და ნებისმიერის აზრი აუცილებლად დამაბნევს.

– წინასწარ აკეთებთ ხოლმე ჩანაწერებს?

– ბოლო რომანი ათას ორას გვერდზე მეტია. სულ ერთი თხელი ბლოკნოტი მქონდა წინასწარ მონიშნული მასალით, მერე უკვე წერას ვიწყებ და რაღაცნაირად ვენდობი ინტუიციას, თუ არ ვიცი, რა დავარქვა, და იმას მივყვები. მთავარია ჩონჩხი ვიცოდე წინასწარ _ ის მაინც, რომ, ვთქვათ, მინდა ერთი ოჯახის ისტორია იყოს, რომელიც დაიწყება აქ და დამთავრდება იქ. ხანდახან არის, რომ რაღაც იდეაა, მაგრამ არ იცი რა, რატომ და რაღაც მომენტში თავსატეხივით იკვრება, სიუჟეტიდან იწყებ წერას. ამას ვერ გააკონტროლებ, ცოტა ქვეცნობიერი, თუ, არ ვიცი, რა დავარქვა, ისეთი პროცესია _ შემოქმედებითი, მაგრამ რუტინისა და დისციპლინის გარეშე მარტო მუზა და ნიჭიერება ვერაფერს იზამს.

– როგორ ფიქრობთ, ნიჭი ბოლოს მაინც მიგიყვანს იქამდე, სადაც უნდა მიხვიდე? თუ საკუთარ თავზე მუშაობის გარეშე არაფერი გამოვა?

– არა, სამწუხაროდ. ეგრე რომ იყოს, ჩვენი ქვეყანა, ალბათ, აყვავებული იქნებოდა, იმხელა პოტენციალია საქართველოში. ზოგადად, ძალიან ტრაგიკულია ჩემთვის ადამიანი, რომელმაც თავისი შესაძლებლობები ვერ გამოიყენა. არადა, საქართველო, და არამარტო საქართველო, სავსეა ასეთი ადამიანებით. ნიჭს ხელშეწყობა უნდა, შრომა, საკუთარ თავზე მუშაობა. გამართლებაც მნიშვნელოვანია, რა თქმა უნდა; ის, რომ საჭირო დროს საჭირო ადგილზე აღმოჩნდე. გერმანიაში თვითონ გარემო არ გაძლევს მოდუნების საშუალებას, თუნდაც იმიტომ, რომ კონკურენციაა დიდი.

– მწერლის სტატუსი რამდენად საპატიო და პრესტიჟულია გერმანიაში?

– წარმოდგენა, რომ მწერალი განსაკუთრებით ჭკვიანია, არსებობს, თუმცა თაობასაც გააჩნია. ახალგაზრდებს უფრო ფამილარული დამოკიდებულება აქვთ, არ აფეტიშებენ მწერლებს, თუმცა ის აზრი, რომ რადგან მწერალი ხარ, უფრო ჭკვიანი ხარ, რაღაც მეტი იცი, იგივე პოლიტიკურ საკითხებზე შენი აზრი უნდა გქონდეს, _ მაინც არსებობს. რა თქმა უნდა, სასიამოვნოა, მაგრამ, მეორე მხრივ, ყოველთვის ვცდილობ ასეთი შეფასებებისგან დისტანცირებას. როცა ადამიანი არ მიცნობს, მის აზრს ჩემს პირად შეფასებად არ აღვიქვამ. მეც მქონია იგივე მომენტი, როცა თუნდაც რომელიმე მსახიობს წარმოდგენაში აიდეალებ და ვერ წარმოგიდგენია, რომ ის დილით ერბოკვერცხს წვავს. რეალურად, რა თქმა უნდა, მეც ვწვავ ჩემს ერბოკვერცხს და ეს აღმატებული შეფასება მხოლოდ და მხოლოდ ვიღაცის წარმოდგენაა.

– ძველი თაობის მწერლები რამდენად კოლეგიალურები არიან გერმანიაში ახალგაზრდების მიმართ?

– ძალიან ინდივიდუალურია. ჩემი აზრით, როცა გარკვეული ასაკისა და სტატუსისთვის გაქვს მიღწეული, წესით ვინმეს დაკნინება არ უნდა გჭირდებოდეს, მაგრამ, სამწუხაროდ, როგორც ყველგან მსოფლიოში, გერმანიაშიც არიან ასეთი ავტორები, რომლებსაც ფესტივალებზე თუ სხვაგან გადაეკვეთები. თუმცა არიან ისეთებიც, რომლებიც, პირიქით, სასარგებლო რჩევებს გაძლევენ, მეგობრული დამოკიდებულებით გამოირჩევიან.

– სტერეოტიპული აზრი, რომ ხელოვანები უცნაურები და თავისებურები არიან, რამდენად გამართლებული გგონიათ საკუთარ თავთან მიმართებაში?

– განსაკუთრებით ექსცენტრული ტიპი არ ვარ, ხშირად გამიგია, უი, შენ როგორი ჩვეულებრივი ყოფილხარო. თუმცა როგორც ყველა ადამიანს, მეც მაქვს ჩემი სირთულეები, დადებითი და უარყოფითი მხარეები. რთულია საკუთარი თავის ობიექტურად შეფასება. შეიძლება იმაში მეტყობოდეს, რომ ძალიან დიდი დოზით მაქვს გამოკვეთილი თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობის მოთხოვნილება. პირად სივრცეში დიდი დოზით შემოჭრა არ მიყვარს. მეგობართან ერთად შეიძლება ღამეც ვათენო, მაგრამ რაღაც მომენტში განმარტოება მჭირდება. ეს ნამდვილად მაქვს. ოჯახის წევრებთანაც კი. ბავშვობიდან სულ მქონდა სადღაც შეყუჟვის მოთხოვნილება.

– პოლიტიკურად რამდენად აქტიური ხართ?

– მეც, როგორც საზოგადოების წევრსა და ჩვეუ ლებრივ ადამიანს, რა თქმა უნდა,მაინტერესებს ის სოციუმი, რომელშიც ვცხოვრობ. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ შემიძლია აქტიური მონაწილეობა მივიღო გარკვეულ პროცესებში და ვიღებ კიდეც, ჩემთვის აბსოლუტურად მიუღებელია რომელიმე ინსტიტუციასთან განსაკუთრებულად მეგობრობდე და მას დემოკრატიის შუქურად მიიჩნევდე. როგორც ხელოვანი, სრულიად დამოუკიდებელი უნდა ვიყო და არავის არ უნდა ვექვემდებარებოდე საკუთარი თავის გარდა. აზრსაც გამოვთქვამ, როცა მეკითხებიან, პასუხსაც ვცემ და დემონსტრაციაზეც წავალ, მაგრამ ვერანაირ ორგანიზაციაში ვერ ჩავერთვები, სადაც საკუთარი დამოუკიდებლობის დათმობა და რაღაც კომპრომისზე წასვლა მომიწევს.

– წერა ერთგვარი თერაპიაა თქვენთვის?

– უფრო რაღაცების შეცნობის საშუალება. ყველა კითხვას, რაც მიჩნდება ან ყველა თემას, რაც მაინტერესებს, წერის დროს შეძლებისდაგვარად ვუღრმავდები. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ პასუხს ყველაფერზე ვპოულობ, მაგრამ ამის მცდელობაა მთავარი. ნამდვილად ვერ ვიტყვი, რომ რადგან ამაზე დავწერე, ის თემა აღარასდროს შემაწუხებს. მორჩა, შევიცანი და გავიგე _ ასე არ ხდება, სამწუხაროდ.

– რეალურ ცხოვრებაში იმისგან დისტანცირებას ახერხებთ, რასაც იმ ეტაპზე წერთ?

– ეგ სუფთა პროფესიული ამბავია, მაგის გარეშე გაგიჟდები. ზოგადად, ფაზას გააჩნია – როცა ინტენსიურად და ყოველდღე რაღაცაზე მუშაობ, არის ეგ, რომ ყოველდღიურობაშიც სულ მაგაზე ფიქრობ, შეიძლება კარტოფილს წვავდე და ფიქრით სხვაგან იყო, ან ვიღაცას ელაპარაკებოდე და ფიქრობდე, შემდეგ გვერდზე ამა და ამ პერსონაჟის ბედი როგორ განვითარდება. რა თქმა უნდა, ამას ვერ გაექცევი, გინდა-არ გინდა, გეფიქრება, მაგრამ არა ყოველდღე და ყოველ წუთს.

– რთულია როცა შენი გმირის ბედი შენს ხელშია?

– ასე არ აღვიქვამ, იცით? ბევრს ისეთი წარმოდგენა აქვს, რომ შენ ხარ ავტორი და ჭადრაკის ფიგურებივით გაწევ-გამოწევ, ცოტა სადისტურად განაგებ გმირების ბედს. რეალურად, ხშირ შემთხვევაში, მე თვითონ არ ვიცი, რა მოხდება შემდეგ გვერდზე. პირიქით, კონტროლის დაკარგვის მომენტი უფრო მომწონს წერაში, ვიდრე კონტროლის შენარჩუნება. ხშირად, უბრალოდ, მივუყვები ამბავს და თვითონ მოცემულობა, ისტორია, სიტუაცია ხდის პერსონაჟის ბედის ასე განვითარებას გარდაუვალს. ესაა სრულიად ინტუიციური პროცესი. რაღაც მომენტში ვხვდები, რომ ასე უნდა იყოს და არა სხვაგვარად. თუმცა ესეც ძალიან ინდივიდუალურია, იმიტომ, რომ ჩემმა ზოგიერთმა კოლეგამ მათემატიკური სიზუსტით იცის, რა მოხდება ამა თუ იმ თავში.

– ზუსტად იცით ხოლმე მკითხველს მოეწონება თუ არა ის, რასაც წერთ?

– არა, ეს არასდროს იცი და კარგიცაა, რომ არ იცი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყველაფერი გათვლით იქნებოდა და ხიბლს დაკარგავდა. მაგალითად, „მერვე სიცოცხლის“ 1200 გვერდი ყველას აშინებდა და ზუსტად ეს აღმოჩნდა ამ წიგნის ღირსება. ხანდახან ისეც ხდება, რომ შენ ძალიან მოგწონს და მკითხველი სულ სხვა აზრზეა. ზოგადად, არასდროს ვიწვალებ თავს იმ მხრივ, რომ რაც მოდაშია ან აქტუალურია, მაინცდამაინც იმაზე ვწერო.

– მოგზაურობა გიყვართ?

– ძალიან! პროფესიიდან გამომდინარეც მიწევს და ისედაც ცოტა ბოშური ცხოვრებით ვცხოვრობ. როცა წიგნი გამოდის, ტურით დავდივარ. „მერვე სიცოცხლე“ კულიმინაცია იყო, ფაქტობრივად, წელიწადნახევარი გზაში ვიყავი.

– რა თვისება გიყვართ ადამიანში?

– უბრალოება. თუკი ვინმე შემხვედრია, ვინც მართლა შეიძლება კერპად გაიხადო, _ ინტელექტით, ნიჭით გამორჩეული თუ ა. შ. _ ყველა უბრალოა. ყველაზე მეტად რასაც ვერ ვიტან ჩემს სფეროშიც და, ზოგადად, ხელოვნების ნებისმიერ სფეროშიც, _ ესაა თამაში და მორგებული როლი. როგორც კი ვხვდები, რომ რაღაც დადგმულია, ცუდად ვხვდები, იმდენად ვერ ვეგუები.

– რამდენად მნიშვნელოვანია მწერლისთვის ფსიქოლოგიის ცოდნა?

– წერა, პირველ რიგში, დაკვირვების უნარია. ადამიანი უნდა გაინტერესებდეს, თორემ ისე ვერაფერს დაწერ. ჩემს შემთხვევაში ბევრი რაღაც ინტუიციურია, _ რომ, აი, მე თვითონაც არ ვიცი, რატომ ხდება ასე, მაგრამ ხდება; ან, ვთქვათ, ასეთი ადამიანი ჩემს წარმოსახვაში ასე მოიქცეოდა. აი, დასავლურ კულტურას ძალიან უყვარს ყველაფრის ახსნა, _ რომ, დავუშვათ, შენ მარწყვის კომპოტი იმიტომ გიყვარს, რომ ბავშვობაში ბებია გიმზადებდა. რაღაც მხრივ, ალბათ, ასეც არის, მაგრამ მაინც ვფიქრობ, რომ ყველაფრის ახსნა შეუძლებელია.

– ის, რასაც წერთ, იმ პერიოდის განცდების მატერიალიზაციაა?

– ყველა ნაწარმოები იმ დროსა და სივრცეს ასახავს, რომელშიც წერის დროს იმყოფები. მაგალითად, ახლა რომ ვკითხულობ „ჟუჟას“, სხვაგან ვარ და ეს ბუნებრივიცაა, ასეც უნდა იყოს, აქედან ჩნდება ერთგვარი მოტივაცია, რომ განვითარდე და წინ წახვიდე. თავს ვერაფრით ვუსაყვედურებ, 20 წლის ასაკში რატომ არ დავწერე ის, რასაც ახლა, 33 წლის ასაკში ვფიქრობ. როგორი განწყობითაც ვიყავი, რაც ხდებოდა ჩემს ცხოვრებაში, რა თემებითაც ვიყავი დაინტერესებული, ის აისახა იმაზე, რაც დაიწერა.

– რომელ რომანს ჰქონდა გერმანიაში ყველაზე დიდი გამოხმაურება?

– ცოტა ალტერნატიულ, ექსპერიმენტების მოყვარულ ადამიანებს უფრო „ჟუჟა“ მოსწონთ – უცნაური, ანარქისტული და სპეციფიკური წიგნია. „ჩემი საყვარელი ორეული“ უფრო კლასიკური სასიყვარულო ისტორიაა, უფრო მეტ ადამიანს მოსწონს. ყველაზე ფართო მკითხველი, ალბათ, მაინც ამ ბოლო წიგნს ჰყავს, „მერვე სიცოცხლეს,“ ასეთი გამოხმაურება წინა წიგნებს არ ჰქონია. ის საქართველოზეა, ბევრ ადამიანს ეხება, იმედი მაქვს, მომავალ წელს უკვე ითარგმნება ქართულად.

– როგორ გაჩნდა ფესტივალის იდეა, რომლის ავტორი და კურატორი თქვენ ხართ? – „პერსპექტივა _ საუბრები ლიტერატურაზე.“

– ესაა პროექტი, რომელიც გოეთეს ინსტიტუტის, თბილისის მე-3 საერთაშორისო ლიტერატურული ფესტივალისა და საქართველოს ეროვნული წიგნის ცენტრის მიერ საქართველო-გერმანიის მეგობრობის წლის ფარგლებში განხორციელდა. პროგრამა ქართველი და გერმანელი მწერლების შეხვედრებსა და მათ აქტიურ თანამშრომლობას ემსახურება. გარდა ამისა, პროექტის ფარგლებში, 6 გერმანელი და 6 ქართველი ავტორი „დაწყვილდება“ და ქვეყნის გაცნობის მიზნით, საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ერთად იმოგზაურებს. ამ ურთიერთგაცნობისა და იმპულსების გაცვლის შედეგად, პროექტში მონაწილე ავტორები იმუშავებენ ტექსტებზე, რომლებიც გერმანულ გამომცემლობაში წიგნის სახით დაისტამბება, პრეზენტაცია კი ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე მოხდება, სადაც 2018 წელს საქართველო საპატიო სტუმრის სტატუსით წარდგება.

ფოტო: DANNY MERZ/SOLLSUCHSTELLE

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>