20 მხატვარი ქალი, რომლებსაც უნდა იცნობდეთ

გამოცემამ HarpersBazaar-მა იმოგზაურა წარსულში და შეარჩია 20 ქალი მხატვარი, რომლებსაც უნდა იცნობდეთ. თორმეტი გთავაზობთ ამ ჩამონათვალსა და საინტერესო ფაქტებს მათ შესახებ. აქ არიან მხატვრები მე-18 საუკუნიდან დღემდე, რომელთაც აქვთ განსხვავებული მხატვრული სტილი და საკუთარი ნამუშევრებით ეხებიან სხვადასხვა მნიშვნელოვან თემას.

Louise Élisabeth Vigée Le Brun
(ფრანგი, 1755–1842)

ავტოპორტრეტი ჩალის ქუდში (1782)

თვითნასწავლი მხატვარი, რომელმაც დიდი დაბრკოლებების მიუხედავად აქტიური იყო ევროპის ისტორიაში ყველაზე მშფოთვარე პერიოდშიაც კი. მარი ანტუანეტას ჩარევით 28 წლის ასაკში ის საფრანგეთის აკადემიაში მიიღეს, რომელშიც მხოლოდ 4 ქალი წევრი იყო. რევოლუციის პერიოდში პარიზიდან გაქცევა მოუწია. მან მოიარა მთელი ევროპა: ფლორენცია, ნეაპოლი, ვენა, ბერლინი, შემდეგ კი კვლავ საფრანგეთში დაბრუნდა. 

Mary Cassatt
(ამერიკელი, 1844–1926)

Mary Cassatt, In the Loge (1878)

სამი ქალიდან ერთ-ერთი და ერთადერთი ამერიკელი, რომელიც ოფიციალურად ასოცირდება იმპრესიონიზმთან. 1878 წელს შესრულებული პირველი იმპრესიონისტული ნამუშევარია „In the Loge“, მხატვარმა ის აშშ-ში გამოფინა. ამერიკაში დაიბადა, თუმცა მოგვიანებით იგი ცხოვრობდა საფრანგეთში, სადაც ედგარ დეგას დაუმეგობრდა და იმპრესიონისტებთან ერთად გამოიფინა. კასტატი ხშირად ქმნიდა ქალის სოციალური და პირადი ცხოვრების სურათებს, განსაკუთრებით ხაზს უსვამდა დედათა და ბავშვთა ინტიმურ კავშირებს.

Hilma af Klint
(შვედი, 1862-1944)

The Ten Largest, No. 7 (1907)

კლინტი გუგენჰაიმის მუზეუმში ჩატარებულ გამოკითხვაში აღიარეს აბსტრაქტული ხელოვნების პიონერად. მისი ადრეული აბსტრაქტული კომპოზიციები წინ უსწრებდა ვასილი კანდინსკის, კაზიმირ მალევიჩისა და პიეტ მონდრიანის შესრულებულ ნამუშევრებსაც კი.

კლინტი სწავლობდა სტოკჰოლმის სამეფო სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც დაამთავრა 1887 წელს, გახდა შვედეთის ქალ მხატვართა ასოციაციის მდივანი. იგი შეუერთდა ქალთა წრეს „The Five“, რომელიც ინსპირირებული იყო თეოსოფიისგან. მისი ნახატები, რომლებიც ზოგჯერ დიაგრამებს წააგავს, რთული სულიერი იდეების ვიზუალური გამოსახულება იყო. 

Georgia O’Keeffe
(ამერიკა, 1887-1986)

O’Keeffe, რომელიც პოზირებს Red with Yellow-ს (1945) სერიასთან ერთად, მექსიკა, 1960 წელს

ამერიკული მოდერნიზმის მთავარი ფიგურა, ჯორჯია ო’კიფი იყო ერთ-ერთი პირველი ამერიკელი მხატვარი, რომელმაც შექმნა აბსტრაქტული ხელოვნების ნიმუშები. ვასილი კანდინსკის თეორიებმა იგი შთააგონა, რომ მუსიკა შესაძლოა თვალისთვის გარდაიქმნას და გამოისახოს.

Augusta Savage
(ამერიკელი, 1892-1962)

ავგუსტა მუშაობს ნაწარმოებზე, ნიუ–იორკი, 1938 წ

ამერიკელი მოქანდაკე, რომელიც ასოცირდება ჰარლემის რენესანსთან (კულტურული მიმდინარეობა, რომელსაც წამყვანი აფროამერიკელი მწერლები და მხატვრები უძღვებოდნენ). იგი ასევე იყო პედაგოგი და აქტივისტი, რომელიც აფროამერიკელთა თანაბარუფლებიანობისათვის იბრძოდა.  

1929 წელს შესრულებულმა მისმა ერთერთმა ნამუშევარმა „Gamin“ აღიარება მოუტანა და შეძლო დაფინანსება მიეღო სასწავლებლად პარიზის აკადემიაში, რომლის დასრულების შემდეგაც იგი დაბრუნდა აშშ-ში. 1932 წელს მან აშშ-ში დააარსა „Savage Studio of Art and Crafts“, რომელიც გახდა საზოგადოებრივი ხელოვნების ცენტრი. ორი წლის შემდეგ, იგი გახდა პირველი აფროამერიკელი მხატვარი, რომელიც აირჩიეს ქალთა ეროვნულ ასოციაციაში. მან მთელი ენერგია და დრო მიუძღვნა გარშემომყოფთათვის ხელოვნების სწავლებას.

Frida Kahlo
(მექსიკელი, 1907-1954)

ორი ფრიდა (Las dos Fridas) (1939), გამოფენა 2007 წ.

ფრიდა კარლო ხშირად ხატავდა პორტრეტებსა და ავტოპორტრეტებს. მის ნახატებში ხშირია მძაფრი ავტობიოგრაფიული ელემენტები. მისი ქვეყნის თვითმყოფად კულტურული რეალიზმის მოძრაობასთან კუთვნილების გარდა, მას განიხილავენ სიურეალისტ და მაგიური რეალიზმის მხატვრად. მისი 143 ფერწერული ტილოდან ორმოცდათხუთმეტი ავტოპორტრეტია და თითქმის ყველა მათგანში ასახულია მისი ტკივილი. 1925 წელს იგი ავტოავარიაში მოყვება, რის შემდგომაც დაუზიანდება ხერხემალი და პერიოდულად იგი ძლიერი ტკივილით იტანჯებოდა. 

Louise Bourgeois
(ფრანგი, 1911-2010)

ლუიზა ბურჟუა, მამანი (1999), გადაღებულია ჰამბურგში, გერმანია 2012 წელს

მიუხედავად იმისა, რომ იგი ყველაზე მეტად ცნობილია თავისი მასშტაბური ქანდაკებით და სამონტაჟო ხელოვნებით, იგი ასევე იყო ნაყოფიერი მხატვარი და მბეჭდავი. სწავლობდა სხვადასხვა თემას საკუთარი ნამუშევრებისთვის, მათ შორისაა: მარტოობა, ეჭვიანობა, სიბრაზე, სექსუალობა, სიკვდილი და უგონო მდგომარეობა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ნამუშევრები გამოიფინებოდა აბსტრაქტულ ექსპრესიონისტებთან ერთად და უკავშირებენ სიურეალისტურ და ფემინისტურ ხელოვნებას, იგი ოფიციალურად არ იყო დაკავშირებული რომელიმე მხატვრულ მოძრაობასთან.

Agnes Martin
(კანადელი, 1912-2004)

მეგობრობა (1963), გამოფენილია Tate Modern- ში, ლონდონი 2015 წელი

მიუხედავად იმისა, რომ იგი ასოცირდება მინიმალისტურ მოძრაობასთან, მარტინი თავს აბსტრაქტულ ექსპრესიონისტად თვლიდა. იგი დაჯილდოვდა ხელოვნების ეროვნული მედლით, ხელოვნების ეროვნული ფონდიდან 1998 წელს, კანადის სამეფო სამხატვრო აკადემიაში კი 2004 წელს აირჩიეს. მარტინის ნამუშევრების რეპროდუქციის გამოფენა გაიხსნა გუგენჰაიმის მუზეუმში  2016 წელს. 

Leonora Carrington
(ინგლისელი (მექსიკელი), 1917-2011)

The ordeal of Owain (1959)

მხატვარი და რომანისტი, რომელიც ცნობილია თავისი სიურეალისტური მოღვაწეობით, ლეონორა კარინგტონი დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში და სწავლობდა ფერწერას ჩელსის ხელოვნების სკოლაში, სანამ 1936 წელს ლონდონში, ოზენფანტის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში გადავიდოდა. იგი ცხოვრობდა პარიზში მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი გაიქცა აშშ-ში.

ორი განქორწინების შემდეგ კარინგტონი საავადმყოფოში გადაიყვანეს ფსიქიური აშლილობით და მკურნალობდნენ ძლიერი წამლებით. გათავისუფლების შემდეგ იგი გაიქცა მექსიკაში, სადაც იგი გაიტაცა ადგილობრივმა ფოლკლორმა, რაც მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა მის საქმიანობაში. ავტობიოგრაფიულ ნახატებში გადმოცემულია ჯადოქრობა, მეტამორფოზა და ოკულტიზმი, სადაც გამოსახულია არარეალური არსებები და საშინელი სცენები. 70-იანი წლების განმავლობაში იგი ჩაერთო ქალთა განმათავისუფლებელ მოძრაობაში და 1973 წელს შექმნა პოსტერი სახელწოდებით Mujeres Conciencia.

Elaine Sturtevant
(ამერიკელი, 1924-2014)

Warhol Diptych (1973)

ამერიკელი კონცეპტუალური მხატვარი. მას ზოგჯერ “მითვისების” ხელოვნების დედას უწოდებდნენ, როდესაც ქმნი ახალ ნამუშევრებს ძველების რეპროდუცირებით. მაგრამ ამ ტერმინს ამჯობინა ეწოდებინა ამ მეთოდისთვის “გამეორება”. მან მიაღწია აღიარებას სხვა მხატვრების ნამუშევრების ტრანსფორმაციითა და მათი არაზუსტად გამეორების გამო. იგი 89 წლის ასაკში პარიზში გარდაიცვალა.

Betye Saar
(ამერიკელი, დ.1926)

ტყვეობის პატარძლები, გამოფენილია Saddleback კოლეჯში 1998 წელს.

”ჩემი, როგორც მხატვრის, მიზანია შევქმნა ისეთი ნამუშევრები, რომლებიც აშუქებენ უსამართლობას და გამოხატავენ სილამაზეს. ცისარტყელა ფაქტიურად ფერის სპექტრია, სულიერად კი იმედისა და დაპირების სიმბოლო.“ – ამბობს თავად ბეტი. იგი აფროამერიკელი მხატვარია, თანამედროვე ხელოვნების სამყაროში საარს “ლეგენდას” უწოდებენ. საარი 1970-იან წლებში იყო „Black Arts“ მოძრაობის ნაწილი. ნამუშევრები აკრიტიკებს რასიზმს ფერადკანიანების მიმართ და უპირისპირდება ნეგატიურ იდეებს.

Helen Frankenthaler
(ამერიკელი, 1928-2011)

Helen Frankenthaler 1956წელი

ამერიკელი აბსტრაქტული ექსპრესიონისტი მხატვარი. იგი იყო ომისშემდგომი ამერიკული მხატვრობის ისტორიის მთავარი კონტრიბუტორი. თავისი მასშტაბური აბსტრაქტული ექსპრესიონისტული ნახატების გამოფენა თანამედროვე მუზეუმებსა და გალერეებში 1950-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო. მანჰეტენში დაბადებულმა მხატვარზე გავლენა მოახდინა გრინბერგის, ჰანს ჰოფმანისა და ჯექსონ პოლოკის ნახატებმა. მისი ნამუშევრები იყო რამდენიმე რეტროსპექტული გამოფენის თემა, მათ შორის 1989 წლის რეტროსპექტივა ნიუ–იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში. 2001 წელს დაჯილდოვდა ხელოვნების ეროვნული მედლით.

Yayoi Kusama
(იაპონელი, დ. 1929)

Yayoi Kusama at Madame Tussauds Hong Kong.

იაპონელი თანამედროვე მხატვარი, რომელიც ძირითადად მუშაობს ქანდაკებებისა და ინსტალაციებზე, მაგრამ ასევე აქტიურია ფერწერაში, სპექტაკლში, ფილმში, მოდაში, პოეზიაში, მხატვრულ ლიტერატურასა და სხვა ხელოვნების დარგებში. მისი ნამუშევრები დაფუძნებულია კონცეპტუალურ ხელოვნებაზე და აჩვენებს ფემინიზმის, მინიმალიზმის, სიურეალიზმის, პოპარტისა და აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმის ატრიბუტებს და გაჟღენთილია ავტობიოგრაფიული, ფსიქოლოგიური და სექსუალური შინაარსებით. იგი აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ცოცხალი იაპონელი მხატვარი.

იგი 1958 წელს ნიუ–იორკში გადავიდა საცხოვრებლად და 1960–იანი წლების ნიუ–იორკის ავანგარდული სცენის ნაწილი იყო, განსაკუთრებით პოპარტის მოძრაობაში. იგი აწყობს ინსტალაციებს მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმში

კუსამა ღიად საუბრობს საკუთარი ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ. იგი ამბობს, რომ ხელოვნება მისი ფსიქიური პრობლემების გამოხატვის საშუალება გახდა.

Judy Chicago
(ამერიკელი, დაიბადა 1939)

The Dinner Party (1974-1979) ბრუკლინის მუზეუმი

ამერიკელი ფემინისტი მხატვარი, სამხატვრო პედაგოგი და მწერალი, რომელიც ცნობილია თავისი დიდი კოლექტიური ხელოვნების ინსტალაციებით. იგი შეისწავლის ქალის როლს ისტორიაში. მისი ჩართვა ასობით პუბლიკაციაში მსოფლიოს სხვადასხვა სფეროში აჩვენებს მის გავლენას სამხატვრო საზოგადოებაში. გარდა ამისა, მისი მრავალი წიგნი გამოიცა სხვა ქვეყნებში, რაც მის ნამუშევრებს საერთაშორისო მკითხველისთვის უფრო ხელმისაწვდომს ხდის. ჩიკაგოს ნამუშევრები მოიცავს მრავალფეროვან მხატვრულ უნარებს. ჩიკაგო მოხვდა ჟურნალ Time– ის 2018 წლის 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანში.

Marina Abramović
(სერბი, დ.1946)

აბრამოვიჩის პერფორმანსი ”The Artist Is Present”, 9 მარტი, 2010 წელი, ნიუ-იორკი

დაიბადა ბელგრადში, იუგოსლავიაში (ახლანდელი სერბეთი). იგი სწავლობდა ფერწერას ბელგრადის სამხატვრო აკადემიაში, სანამ დაამთავრებდა მაგისტრატურას ზაგრების სამხატვრო აკადემიაში.

მან 70-იან წლებში დაიწყო საშემსრულებლო ხელოვნების შესწავლა, უარი თქვა ტილოზე და სამაგიეროდ თავად გადაიქცა ექსპონატად, რათა უფრო მჭიდრო კავშირი ჰქონოდა აუდიტორიასთან. სპექტაკლის, ხმის, ვიდეოს, ფოტოგრაფიისა და ქანდაკების ჩათვლით, მისი ნამუშევარი, რომელიც ხანგრძლივი რუტინებისგან შედგება, ხშირად აყენებს მას ფიზიკურ საშიშროებას ან ტკივილს. იგი იკვლევს თემებს, მათ შორის ნდობას, გამძლეობას, წმენდას, დაღლილობას და გამგზავრებას, და აიძულებს მაყურებელს თვალი ადევნონ მას.

1976 წელს აბრამოვიჩმა დაიწყო თანამშრომლობა გერმანელ მხატვართან და ისინი იქცნენ მხატვრულ და რომანტიკულ პარტნიორებად, 1988 წლამდე, სანამ მისი ღალატის შესახებ გაიგებდა. 2010 წელს აბრამოვიჩმა დადგა მოთმინებაზე დაფუძნებული სპექტაკლი თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, სახელწოდებით ”The Artist Is Present”.

Adrian Piper
(ამერიკელი, დ.1948)

Adrian Piper

“Dear Friend, I am Black. I am sure you did not realize this when you made/laughed at/agreed with that racist remark” „მეგობრებო, მე ვარ შავი. დარწმუნებული ვარ, თქვენ ვერ გააცნობიერეთ ისე გაიცინეთ/დაეთანხმეთ ამ რასისტულ რეპლიკას.“

ამერიკელი კონცეპტუალური მხატვარი და ფილოსოფოსი. იგი მუდმივად ეხმაურება რასიზმისა და სექსიზმის თემას. მის ერთ-ერთ სერიალში Mythic Being, პიპერმა თავი ქვედა კლასის შავკანიანად გადააკეთა და კემბრიჯის ქუჩებში დადიოდა, რაც საზოგადოების სტერეოტიპების აბსურდულობას გამოხატავდა. მას მიენიჭა ოქროს ლომის ჯილდო საუკეთესო შესრულებისთვის ვენეციის 56-ე ბიენალეზე 2015 წელს.

Marilyn Minter
(ამერიკელი, დ.1948)

Orange Crush (2009)

ამერიკელი ვიზუალური მხატვარი ყველაზე ცნობილია თავისი „გრძნობადი“ ნახატებით და ფოტორეალიზმის სტილში შესრულებული ნამუშევრებით, რომლებიც არღვევს ზღვარს კომერციულ და სახვით ხელოვნებას შორის. ამჟამად მინტერი ასწავლის ნიუ იორკის ვიზუალური ხელოვნების სკოლის MFA განყოფილებაში.

80-იან წლებში ის ფოკუსირდა უფრო მგრძნობიარე საგნებზე, კერძოდ ქალის სხეულსა და პორნოგრაფიაზე. მინტერის ნამუშევრებში ერთდროულადაა გლამური და უნაკლო სხეული (მოხატული ტუჩები, ბზინვარე სტილეტი და ბრჭყვიალა ქუთუთოები) და ნაკლებად სასურველი რეალობა (ოფლი, შამფური, თმა და ჭუჭყი).

Cindy Sherman
(ამერიკელი, დაიბადა 1954)

Untitled #414, (2003)

ამერიკელი მხატვარი, რომლის ნამუშევრები ძირითადად შედგება ფოტოგრაფიული ავტოპორტრეტებისგან, რომელიც ასახავს საკუთარ თავს სხვადასხვა კონტექსტში. მის წარმატებად ხშირად მიიჩნევა „Complete Untitled Film Stills.“ მან 2013 წელს მიიღო საპატიო დოქტორის ხარისხი ლონდონის ხელოვნების სამეფო კოლეჯისგან.

Shirin Neshat
(ირანელი, დ. 1957)

Shirin Neshat (2010)

დაიბადა ირანში, 1974 წელს საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა და ჩაირიცხა ბერკლის უნივერსიტეტში. დამთავრებისთანავე იგი გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც 10 წლის განმავლობაში მუშაობდა ხელოვნებისა და არქიტექტურის მაღაზიაში. ცნობილია ფოტოგრაფიითა და ფილმოგრაფიით.

მისი პირველი ვიდეოინსტალაციებია Turbulent (1998), Rapture (1999) და Fervor (2000), ისინი სწავლობენ ქალისა და საზოგადოების, კონკრეტულად კი ისლამური კანონებით ქალის შეზღუდვას. იმავე თემას ეხება მისი პირველი მხატვრული ფილმია “მაჰდოხტი” (2004), რომელიც გადაღებულია შაჰრნუშ პარსიპურის რომანის მიხედვით “ქალები, კაცების გარეშე.” მიღებული აქვს ჯილდოები, მათ შორის საერთაშორისო ჯილდო 1999 წლის ვენეციის ბიენალეზე და ვერცხლის ლომი საუკეთესო რეჟისორისთვის 2009 წლის ვენეციის კინოფესტივალზე.

Mickalene Thomas
(ამერიკელი, დ.1971)

Mickalene Thomas (2008)

ქმნის ენერგიულ პორტრეტებს და დეტალურ ინტერიერს, რომლებიც ეხება სხვადახვა თემას, მათ შორის სექსუალობას, რასას, სილამაზესა და სქესს, და იკვლევს, თუ როგორ წარმოადგენს ქალთა წარმომადგენლობა პოპულარულ კულტურაში. შთაგონებული მრავალფეროვანი მოძრაობებით, მათ შორის იმპრესიონიზმით, კუბიზმით და დადაიზმით, მხატვარი ხშირად ახსენებს ადრეული მოდერნისტების ფიგურალურ ნამუშევრებს, როგორიცაა პაბლო პიკასო, ანრი მატისი და ედუარდ მანე.